DPPS Logo DPPS Logo slika
Čaplja govedarka

Čaplja govedarka (Bubulcus ibis)

Čaplja govedarka (Bubulcus ibis) je ptica iz porodice Ardeidae. Ime je dobila zbog toga što često prati stada goveda. Živi u tropskim, suptropskim kao i toplijim delovima umerenih područja. Naseljavala je područja Afrike, južne Španije i delove Azije da bi se vremenom proširila na sve kontinente sa izuzetkom Antarktika. Dobro je prilagođena životu i u vodenim i na kopnenim staništima, a jedna je od čaplji koje najmanje zavisi od vode. Može se sresti na livadama, pašnjacima, stepama, mangrovama, savanama, močvarama i na nadmorskoj visini do 4000 metara.

Čaplja govedarka je srednje veličine sa kratkim i debelim vratom u poređenju sa drugim vrstama čaplji. Duga je do 60 centimetara, a raspon krila se proteže do skoro metar dok teži tek nešto više od pola kilograma. Polovi se ne razlikuju osim po tome što su mužjaci nešto krupniji. Perje odrasle jedinke van sezone parenja je čisto bele boje ili sa blago narandžastim ramenima i nogama, sa takođe narandžastim kljunom. Tokom sezone parenja perje na leđima, prsima i temenu postaje narandžasto. Izgledom čaplju govedarku je moguće pomešati sa vrstama poput velike bele čaplje (Ardea alba), male bele čaplje (Egretta garzetta) ili snežne čaplje (Egretta thula). Populacije čaplji govedarki koje naseljavaju severnija područja migriraju tokom hladnih perioda godine dok populacije u toplijim područjima ne migriraju.

Hrani se raznim životinjama, najviše insektima poput skakavaca, zrikavaca, obada, cvrčaka, zunzara, tvrdokrilaca, noćnih leptira, vilinih konjica, vodenih cvetova, ali i drugim beskičmenjacima poput paukova, stonoga, mekušaca, glista kao i sitnijim kičmenjacima poput riba, punoglavaca, žaba, guštera, manjih ptica i sisara. Obično su u blizini krupnijih sisara poput goveda, ovaca, konja, zebri, slonova, nosoroga, žirafa, kengura… i to iz dva razloga. Jedan je taj što krećući se ove krupne životinje uznemiravaju čapljin plen te ga ona lakše nalazi i hvata, a drugi je što čaplje jedu muve i krpelje sa ovih životinja te im na taj način smanjuju količinu parazita. Odrasle čaplje nisu čest plen grabljivica mada ih povremeno love neke ptice grabljivice poput orlova ili neke vrste sisara, ali su zato jaja i ptići mnogo češće plen predatora.

Čaplje govedarke se gnezde u kolonijama na drveću najčešće na obalama jezera, močvara i reka. Ove kolonije su uglavnom mešovitog sastava tj. čine ih i druge vrste čaplji kao i ibisi i kormorani. Mužjaci govedarki da bi osvojili ženke izvode plesne rituale. Parovi se formiraju nakon nekoliko dana i traju samo tokom te sezone tj. naredne sezone formiraju se novi parovi. Mužjak i ženka potom zajedno prave gnezdo i to tako što mužjak donosi materijal, a ženka gradi gnezdo. Ženka položi do pet plavičastih jaja, a i mužjak i ženka leže na njima. Kada se ptići nakon malo više od tri nedelje izlegu samo su delimično pokriveni paperjem, a postaju samostalni posle otprilike mesec i po dana. Smrtnost ptića je relativno visoka, a najčešći uzročnik je nedostatak hrane jer se u tom slučaju mladunci međusobno žestoko bore iako su retki slučajevi da se međusobno ubijaju. Polnu zrelost stiču sa 3 godine, a mogu da žive oko 20 godina.

Zbog velike brojnosti (a broj im i dalje uglavnom raste) i velike površine areala koji naseljava ova vrsta je na IUCN-ovoj listi stavljena u kategoriju LC (poslednja briga). Međutim i pored svoje velike brojnosti neke populacije su ugrožene usled uništavanja močvara pre svega kroz proces njihovog isušivanja, ali pretnju predstavljaju i trovanje pesticidima kao i lov i upotreba u tradicionalnoj medicini nekih afričkih država. Zbog toga što je retka u Srbiji čaplja čovedarka je proglašena za strogo zaštićenu vrstu.

Autor: Milica Jakšić

Ne zadržavamo autorska prava na fotografije. Sve fotografije korišćene u ovom članku preuzete su sa interneta sa public licencom.