DPPS Logo DPPS Logo slika
Cvetovi dremovca

Dremovac (Leucojum aestivum)

Dremovac (Leucojum aestivum) poznat i kao dokoljen je livadska, zeljasta biljka iz porodice Amaryllidaceae. Rasprostranjen je u centralnoj i  južnoj Evropi, Krimu, Kavkazu, kao i u Maloj Aziji i severnom Iranu dok je naturalizovan u Danskoj kao i u delovima Australije i Sjedinjenih Američkih Država. Naseljeva plavne šume, ade, livade, a može se naći i na močvarnim staništima kao i uz obale kanala. Raste na suncu ili u polusenci, na mineralnim ili tankim tresetnim podlogama, često u područjima koja su trajno poplavljena vodom.

Ovo je  zeljasta biljka, srodna visibabi, stabla visine i do 80 centimetara. Podzemno stablo je lukovica čiji je prečnik oko 4 centimetra. Listovi dremovca su tamnozeleni, sedeći, linearni i široki. Na vrhu stabljike nalazi se do 8 cvetova koji su beli, zvonastog oblika, a period cvetanja je između februara i maja. Cvetovi su raspoređeni u štitastu cvast i povijeni su na dole, a na vrhu latica imaju zelenkastu ili zelenožuto mrlju. Plod je čahura prečnika oko 5 milimetara, loptasta ili objajastog oblika. Plod pluta tako da kada otpadne sa biljke ako upadne u potok ili reku može biti nošen vodenom strujom te na taj način dremovac vrši disperziju. Seme dremovca je crno i loptasto. Listovima dremovca se hrane puževi golaći.

Ova biljka se široko uzgaja u ukrasne svrhe, zahteva vlažne uslove i najbolje uspeva na glinenom tlu. Takođe dremovac se koristi i kao medonosna i lekovita biljka, ali listovi i lukovica u sebi sadrže otrove likorin i galantamin. Galantamin je inače supstanca koja se u farmaceutskoj industriji može koristi za proizvodnju lekova koji se koristi za blaže oblike Alchajmerove bolesti (glavnog uzročnika senilne demencije).

Na globalnom nivou dremovac nije ugrožena vrsta, ali je u delovima areala ugrožena pre svega nepravilnim upravljanjem zemljištem i prekomernom ispašom. Još jedan problem za ovu vrstu predstavlja to što ima usku ekološku valencu u odnosu na temperaturu. Srednje godišnje temperature na njenom staništu variraju između 10 i 15°C, s tim da minimalne temperature ne idu ispod -15 °C, a maksimalne ne idu iznad +30°C. Takođe, ima usku ekološku valencu u odnosu na vlagu. Nalazi se u Crvenoj knjizi flore Srbije I, na preliminarnoj listi najugroženijih biljaka. U Srbiji je podvrsta dremovca Leucojum aestivum subsp. aestivum proglašena za zaštićenu vrstu.

Autor: Rada Baroš

Ne zadržavamo autorska prava na fotografije. Sve fotografije korišćene u ovom članku preuzete su sa interneta sa public licencom.