DPPS Logo DPPS Logo slika
Golub dupljaš

Golub dupljaš (Columba oenas)

Golub dupljaš (Columba oenas) je vrsta ptice iz porodice Columbidae. Njegov areal obuhvata Evropu (osim krajnjeg severa Skandinavije i Islanda), zapadnu i centralnu Aziju i severozapadnu Afriku. Naseljava različita šumska područja (plavne, listopadne, mešovite, četinarske šume) na do 800 metara nadmorske visine. Mogu se sresti i u urbanim sredinama poput parkova na visokim listopadnim stablima i u blizini poljoprivrednih parcela. Naziv su dobili po tome što gnezdo prave u dupljama trulih, starijih drveća. Golubovi dupljaši su stanarice, ali mogu biti i selice. Mnoge populacije iz severnijih delova Evrope i Azije tokom jeseni migriraju najčešće u oblasti južne i zapadne Evrope. Skupljaju se u jata u ranu jesen, početkom oktobra, i migriraju u toplije oblasti, dok se na proleće vraćaju i tada traže pogodnu duplju za pravljenje gnezda.

Plave su boje sa smeđeplavom bojom na gornjem delu leđa sa zelenom šarom na vratu sa leđne strane i ružičastocrvene ili tamnocrvene boje na vratu ispod kljuna. Mladi golubovi nemaju zelenu šaru. Imaju žuti kljun i crveni nos. Krila su plave boje sa jednom tamnom prugom. Nema razlike u izgledu između mužjaka i ženki. Dupljaši dostižu veličinu do 30-ak centimetara i težinu do 350 grama, a raspon krila im je 70-ak centimetara. U odnosu na druge golubove, imaju prepoznatljivo i specifično gugutanje, ali ga je izgledom moguće pomešati sa golubom grivnašem (Columba palumbus) i golubom pećinarom (Columba livia).

Hrane se pre svega biljnom hranom kao što su žirevi, masline, seme četinara, bobičasto voće, žitarice, pupoljci, lišće… ali jedu i insekte i puževe.

Golubovi su monogamni, jedna ženka i jedan mužjak su uvek u paru. Prvo leglo imaju najčešće tokom aprila, a godišnje mogu imati do tri legla. Svoja gnezda grade u šupljim starim stablima, najčešće hrasta ili bora, u kojima ženka snese uglavnom dva ovalna jajeta bele boje. Na jajima  leže oba roditelja. Nakon dve ipo nedelje, koliko traje inkubacija, ptići se izlegu. Roditelji hrane svoje potomke hranljivom, beličastom kašom koja se luči u voljci. Oba roditelja brinu o mladima oko mesec dana, nakon čega mladi izlaze iz gnezda i postaju samostalni. Novo gnezdo uvek prave u novim šupljinama drveća, jer u prethodnom ostaje dosta izmeta ptića.

Golub dupljaš se na IUCN-ovoj crvenoj listi nalazi pod kategorijom poslednje brige zato što ima velik areal, a prema nekim podacima brojnost mu čak i raste. Ipak u nekim delovima areala je ugrožen i to pre svega zbog održavanja šuma, odnosno seče starih i trulih drveća koje dupljaši prvenstveno koriste za gnežđenje, a ugrožava ih i prekomerna upotreba pesticida. Golub dupljaš je iz navedenih razloga stavljen na apendiks III Bernske konvencije kao i na aneks II Direktive o pticama EU. Procenjeno je da u Srbiji postoji između 250 i 500 parova dupljaša i da su populacije u opadanju te je ova vrsta proglašena za strogo zaštićenu vrstu.

Autor: Dragica Damjanović

Ne zadržavamo autorska prava na fotografije. Sve fotografije korišćene u ovom članku preuzete su sa interneta sa public licencom.