DPPS Logo DPPS Logo slika
Lazarkinja

Lazarkinja (Galium odoratum)

Lazarkinja (Galium odoratum) poznata i kao mirisni broć, broćanica ili prvenac je vrsta višegodišnje, zeljaste biljke iz porodice Rubiaceae. Rasprostranjena je u zapadnoj Aziji (Jermenija, Azerbejdžan, Turska, Gruzija), Evropi i uneta je i naturalizovana u Severnoj Americi (Sjedinjene Američke Države i Kanada), a može se javiti na nadmorskim visinama između 290 i 1850 metara. Naseljava brdske i planinske listopadne šume (i to pre svega bukove šume), žbunjake, vresišta, livade i pašnjake. Raste u polusenci ili senci, na vlažnom zemljištu.

Biljka ima tanak i puzajući rizom, a četvorobrido stablo može narasti do 50 centimetara visine. Listovi su sedeći, lancetasti ili kopljastog oblika sa zašiljenim vrhom i dugi su do 5 centimetara. Biljka cveta tokom maja i juna. Cvetovi su hermafroditni, beli i sitni, intenzivnog mirisa i grade grozdastu cvast. Oprašivanje ove biljke vrše pčele i muve. Plod ove biljke je merikarp i prečnika je 4 milimetra, a prekriven je kukicama nalik plodu čička te se kači životinjama za krzno i na taj način se raznosi seme ove biljke. Osim semenom biljka može da se širi i delovima rizoma.

Lazarkinja može da se koristi u ishrani za pravljenje salata, može da se suši i koristi kao začin, a od osušenih cvetova može da se pravi čaj. Ima antiseptično dejstvo, poboljšava izlučivanje urina i znoja, ali se koristi i kao lek za migrene i bolove. Semenke ove biljke mogu se koristiti za pravljenje napitaka. U nekim zemljama Evrope se ova biljka dodaje vinima, sokovima, sladoledima i pekmezima. Osušena biljka takođe se može staviti među odeću kao zaštita protiv moljaca. Takođe se sadi kao baštenska i dekorativna biljka.

Degradacija staništa i seča šuma zarad sadnje plantažnih šuma može dovesti do smanjenja populacije ove vrste. Iako ova vrsta nije ugrožena, očuvanje postojećih listopadnih i starih šuma i pravilno upravljanje bez seče pomoći će ovoj vrsti da se održi na svom staništu. U Srbiji je lazarkinja proglašena za zaštićenu vrstu.

Autor: Rada Baroš

Ne zadržavamo autorska prava na fotografije. Sve fotografije korišćene u ovom članku preuzete su sa interneta sa public licencom.