DPPS Logo DPPS Logo slika
Livadska žaba

Livadska žaba (Rana temporaria)

Livadska žaba (Rana temporaria) ili žaba travnjača, koja pripada porodici Ranidae, je najrasprostranjenija vrsta žabe u Evropi, a nema ih samo na Pirinejskom poluostrvu, Apeninskom poluostrvu (južna Italija) i na južnom delu Balkanskog poluostrva. Osim Evrope rasprostranjene su i u Velikoj Britaniji i u severozapadnoj Aziji. Stanište su im močvare, svi tipovi šuma, tundre, stepe, livade i vlažna područja na nadmorskoj visini do 2700 metara. Podnose veoma niske temperature, što im omogućava da naseljavaju hladnu Skandinaviju i najsevernije se prostiru od svih vodozemaca. U Srbiji naseljavaju uglavnom planinska područja.

Prosečna veličina tela adulta je između 6 i 9 centimetara, a težina je oko 25 grama. Ženke su krupnije od mužjaka. Boja tela varira u zavisnosti od sredine i može biti smeđe, sive ili zelene do žute boje često sa smeđim mrljama. Trbušna strana je uglavnom svetlije obojena, narandžastom, žutom ili belom bojom prekrivena mrkim ili crvenkastim tačkicama. Telo im je zdepasto i imaju široku glavu sa tamno obojenim trouglastim mrljama na slepoočnicama i izraženom  tamnom  prugom duž vilice. Bubna opna je izražena i obojena tamnom bojom. Poseduju vomerine zube (zubi koji polaze sa nepca, a ne iz vilice). Imaju duge zadnje ekstremitete (do 10 centimetara) kojima mogu skočiti u dalj više od jednog metra. Zadnje noge su prošarane poprečnim tamnim prugama. Prednji prsti su slobodni, a zadnji su povezani opnama za plivanje. Mužjaci imaju tvrdu izraslinu na prvom prstu prednjih nogu, a pomoću tih izraslina drže ženku prilikom razmnožavanja. Livadske žabe ulaze u stanje hibernacije kada su temperature ispod 6OC i kada mrzne voda, mada često su i aktivne tokom cele godine na pojedinim arealima. U zimovnicima veći broj žaba zajedno provode zimski san. Za zimovnike biraju plitke vode ili rupe u zemlji koje ne mrznu. Iz zimskog sna se bude početkom proleća, a nekad čak i februaru, i tada počinje parenje. U hladnijim regionima i na višim nadmorskim visinama kasnije se bude i započinju parenje. U prirodi najčešće žive 4-5 godina.

Aktivne su noću, dok danju miruju na vlažnim, sakrivenim mestima. Punoglavci, koji su najčešće braon boje, se hrane algama, detritusom, biljkama i sitnim beskičmenjacima, a postepeno prelaze sve više na ishranu životinjama. Ishrana adultnih jedinki se bazira na manjim beskičmenjacima. Dobro razvijenim jezikom lako hvataju različite insekte (naročito muve), crve, pauke, puževe… a retko se hrane i punoglavcima i larvama drugih vodozemaca. Punoglavcima ove vrste se hrane brojne ribe, ptice pa čak i krupni insekti. Sa druge strane adultima se hrane ptice grabljivice, patke, rode, galebovi, vrane, čaplje, vidre, jazavci, lasice, tvorovi, zmije poput belouške, a po pitanju infekcija najčešće obolevaju od ranavirusa i gljivice Batrachochytrium dendrobatidis.

U sezoni parenja mužjaci se oglašavaju glasnim kreketanjem (koje može da se čuje sa 50 metara razdaljine) kojim privlače ženke, a grlo im postaje bele boje. Razmnožavanje se odigrava u plitkim i mirnim vodama od marta do kraja juna. Tokom parenja mužjaci mogu povrediti ili čak usmrtiti ženku snažnim stiskanjem u takozvani ampleksus. Oplođena jaja (kojih može biti i do 2000) su grupisana u obliku klupka i padaju na dno. Oko jaja se stvaraju sluzavi omotači koji isplivavaju na površinu. Iz oplođenih jaja relativno brzo se razvijaju punoglavci, već nakon tri do četiri nedelje u zavisnosti od temperature vode. Tek razvijeni punoglavci plivaju, ali se ne udaljavaju od sluzi kojom se u početku hrane. Cela metamorfoza se završava za tri meseca, a polnu zrelost dostižu sa tri godine. Brzo razviće im omogućava da nastanjuju hladna područja u kojima je kratko leto.

Na IUCN crvenoj listi se nalaze pod kategorijom poslednje brige. Najviše su ugrožene zbog njihove osetljivosti na zagađena staništa, a veliki je problem i nestajanje staništa prevashodno usled isušivanja. Još jedan od rizika jeste prekomerno sakuljanje ovih žaba. Zbog svega navedenog livadska žaba je navedena u apendiksu III Bernske konvencije i aneksu V Direktive o staništima, a u brojnim državama je zaštićena zakonom. U Srbiji je livadska žaba proglašena za strogo zaštićenu vrstu.

Autor: Dragica Damjanović

Ne zadržavamo autorska prava na fotografije. Sve fotografije korišćene u ovom članku preuzete su sa interneta sa public licencom.