DPPS Logo DPPS Logo slika
Ljuskavi gušter

Ljuskavi gušter (Algyroides nigropunctatus)

Ljuskavi gušter (Algyroides nigropunctatus) je vrsta iz porodice pravih guštera (Lacertidae) i ovaj gušter predstavlja endem Balkanskog poluostrva. Naseljava celu istočnu obalu Jadranskog mora, od Italije do Grčke, na celom prostoru Balkana (Italija, Slovenija, Hrvatska, Bosna i Hercegovina, Crna Gora, Srbija, Albanija, Severna Makedonija, Grčka). U Srbiji je redak i postoji samo u klisurama Belog Drima i Prizrenske Bistrice (Metohija). Prirodno stanište ljuskavog guštera su žbunjaci, kamenite stene, makije, zidovi starih ruševina, krečnjački kamenjari i kanjoni pokraj grmlja i šumskih područja, plantaže i vrtovi. Živi na nadmorskim visinama do najviše 1600 metara. Preferira senovita i skrovita skloništa sa dosta vegetacije i vlage. Iako je tipična mediteranska vrsta, može se sresti i do 170 kilometara od obale mora.

Ukupna dužina ljuskavog guštera je oko 25 centimetara, s tim da je dužina repa dva puta veća od dužine trupa,a mužjaci su krupniji od ženki. Odlikuju se krupnim crepastim krljuštima duž leđa, a na bokovima, repu i leđima ove krljušti su jače izražene i formiraju oblik slova V. Jedan je od najšarenijih guštera Evrope, a boja tela je dosta varijabilna, ali je najčešće smeđa, na leđima više tamnija sa crnim tačkicama kod mužjaka, koje kod ženki odsustvuju, a pojavljuju se samo u sezoni parenja. Trbuh je kod ženki bele i žućkaste boje, a kod mužjaka više narandžaste ili ponekad i jarko crvene boje. Mužjaci su po vratu svetlo plave do zelene boje i ta boja je u sezoni parenja intenzivnija, a kod ženki vrat je obojen kao i trbuh. Mlade jedinke su uniformno obojene i nemaju jarke boje koje su istaknute kod adultnih jedinki pa ih je moguće pomešati sa jedinkama drugih vrsta kao što su zidni gušter (Podarcis muralis) ili vrsta Algyroides moreoticus. Takođe neposredno nakon izlaska iz hibernacije ljuskavi gušteri su tamnije obojeni. Imaju dobro razvijene kandže pa su i dobri penjači.

Hrane se insektima, paucima, crvima i drugim sitnim beskičmenjacima.

Vreme reproduktivne aktivnosti je rano proleće i jesen. Prilikom parenja mužjaci ženku ujedu za vrat i puštaju je nakon parenja. Ženke polože samo 2 do 5 jaja tokom jednog polaganja, ali godišnje mogu da se pare i polažu jaja nekoliko puta.

Ljuskavi gušter se ne smatra ugroženom vrstom zbog svog relativno velikog areala i relativno velike brojnosti iako je u delovima areala zbog gubitka staništa, požara i prekomernog i nekontrolisanog razvoja turizma određen deo populacija u opadanju. Iz tog razloga ovaj gušter se nalazi na apendiksu II Bernske konvencije i aneksu IV Direktive o staništima EU, a u Srbiji je proglašen za strogo zaštićenu vrstu.

Autor: Dragica Damjanović

Ne zadržavamo autorska prava na fotografije. Sve fotografije korišćene u ovom članku preuzete su sa interneta sa public licencom.