DPPS Logo DPPS Logo slika
Listovi mečje leske

Mečja leska (Corylus colurna)

Mečja leska (Corylus colurna), poznata i kao divoleska, divlja leska, divlji lešnik, medveđa leska, je drvenasta, jednodoma, višegodišnja, listopadna vrsta iz familije Betulaceae. Njen prirodni areal obuhvata jugoistočnu Evropu (Balkansko poluostrvo i Rumuniju) i jugozapadnu Aziju (Iran, Malu Aziju, i Indo-himalajsku oblast). Kod nas je relativno česta na Đerdapu gde gradi veliki broj fitocenoza sa hrastom i bukvom, a takođe ova biljka predstavlja tercijarni relikt. Obično raste u kanjonima i klisurama do 3300 metara nadmorske visine. Preferira vlažna zemljišta, ali opstaje i na sušnom tlu. Uspeva na različitim tipovima zemljišta (peskovitim, glinastim i ilovastim) sa različitim pH vrednostima, ali bi zemljište u svakom slučaju trebalo biti umereno vlažno. Dobro podnosi i nepovoljne klimatske uslove poput jakog vetra, visokih i niskih temperatura.

Mečja leska ima stablo visoko i do 30 metara sa gustom kupastom, zelenom krošnjom. Kora je plutasta i može biti svetlo-sive do tamno-sive boje. Mlade biljke imaju usku krošnju koja se, kako biljka raste, sve više širi. Listovi su nazubljeni, tamno zeleni, izduženi i jajasti, na vrhu suženi, a pri osnovi srcoliko urezani, dužine do 15 centimetara. Na naličju su dlakavi dužinom lisnih nerava. Mečja leska je jednodoma vrsta sa jednopolnim cvetovima. Muški cvetovi se javljaju u jesen u obliku cvasti (resa) dugih do 10 centimetara koje prezimljuju. Ženski cvet je sitan sa crvenim nitima i formira se u proleće, u martu i aprilu. Oprašivanje se vrši vetrom. Plod je okruglasti lešnik sa tvrdim perikarpom i sitnim jezgrom, prečnika oko 2 centimetra. Plod sazreva u septembru i oktobru, u skupinama od po 3 do 8 lešnika zajedno koje obavija dlakavi i mesnati listoliki omotač (involukrum) sa končastim izduženim nitima. Listovima mečje leske se hrane gusenice nekih vrsta leptira, a plodovima se hrane veverice. Mečja leska ima dug životni vek, doživi i do 200 godina starosti.

U Srbiji je česta vrsta u gradovima jer se sadi kao ukrasna, dekorativna vrsta u parkovima i pored puteva zbog svoje pravilne i bogate krošnje i zbog toga što listovi ostaju zeleni dugo sa početkom jeseni. Ima veliki značaj u voćarstvu i često se gaji u rasadnicima kako bi se na nju kalemila obična leska (Corylus avellana). Plod je jestiv, ali mu je ljuska mnogo tvrđa i jezgro sitnije u odnosu na običnu lesku. Od lešnika se proizvodi biljno ulje koje se koristi kao jestivo ulje ili se koristi za pravljenje kozmetičkih preparata. Osim velikog značaja u voćarstvu i dekorativne namene, drvo medveđe leske se koristi i u industriji nameštaja, zbog kvalitetnog i čvrstog drveta koje se dobro polira.

U Srbiji je mečja leska proglašena za zaštićenu vrstu.

Autor: Dragica Damjanović

Ne zadržavamo autorska prava na fotografije. Sve fotografije korišćene u ovom članku preuzete su sa interneta sa public licencom.