DPPS Logo DPPS Logo slika
Obična češnjarka

Obična češnjarka (Pelobates fuscus)

Obična češnjarka (Pelobates fuscus) ili samo češnjarka je žaba iz porodice Pelobatidae. Areal ove vrste obuhvata područje koje se proteže od centralne Evrope pa sve do zapadnih delova Azije. Ima je u svim staništima, od listopadnih i četinarskih šuma, do livada, stepa, peščara, lesnih zaravni, tresava i njiva, a čak se može naći i u nekim urbanim oblastima. Pretežno naseljava predele niže nadmorske visine do 700 metara.

Odlikuje je zdepasta građa sa kratkim zadnjim udovima, a krupnom glavom. Mužjak može da naraste do dužine od približno 6,5 centimetara, a ženka, koja je po pravilu krupnija od mužjaka, do oko 8 centimetara. Mužjaci se prepoznaju po „žuljevima” koji se nalaze na nogama i stopalima, a koji im služe za pridržavanje ženke u toku parenja. Između prstiju ove žabe imaju plovne kožice koje im daju mogućnost brzog plivanja i veliku pokretljivost prilikom lova. Boja kože im varira u zavisnosti od staništa, pola i regije, ali obično je svetlosiva do bež-smeđa na dorzalnoj strani tela. Trbuh je beo, a ponekad i sa sivim pegama. Zenice oka su im vertikalne jer su aktivnije tokom noći. Obična češnjarka je tokom dana uglavnom ukopana u mulj ili zemlju, a na površinu zemlje izlazi tek uveče jer je tada vlažnost vazduha znatno veća. Kada se ova vrsta uplaši, ispušta vrlo glasan zvuk, a kožne žlezde tad luče materiju koja miriše na beli luk i to je razlog zašto je zovu češnjarka.

Punoglavci se najčešće hrane biljkama i algama, dok odrasle žabe jedu manje beskičmenjake i insekte. Obična češnjarka predstavlja plen brojnim vrstama čaplji i roda poput gaka (Nyctocorax nycticorax) ili bele rode (Ciconia ciconia).

Češnjarke obično hiberniraju u periodu od septembra do kraja marta, u jamama dubokim i do 2 metra, koje su iskopale pomoću „lopatica” na zadnjim udovima. Nakon tog perioda, naseljavaju vodena područja i tu se spremaju za parenje koje nekada traje i do juna. Ta vodena područja su uglavnom manja stajaća vodena tela koja ne presušuju kao što su veće bare, kanali i jezerca. Leglo sadrži do 3000 jaja i podseća na tanak kabl dužine 1 metar. Metamorfoza se javlja u periodu od jula do septembra, a mladi punoglavci ostaju na dnu i rastu veoma brzo, posle 1-2 meseca dostignu veličinu do 5 centimetara. Nakon toga oni se ukopavaju u blizini obale i tu čekaju zimu. Dužina života ove žabe je uglavnom 10 godina.

Iako globalno nije ugrožena ipak je pad brojnosti u određenim delovima areala primetan, a u nekim evropskim državama poput Švajcarske se smatra i potpuno nestalom. Uzroci pada brojnosti vrste nisu sasvim poznati, ali mogu biti povezani sa vrlo dugim razvojem larve i visokim zahtevima za kvalitetom tla i vode. Ponekad smrtnost larvi može biti velika i zbog isušivanja močvarnih područja. Takođe, larve mogu umreti u smrznutoj vodi. Zagađenje močvarnih područja od strane industrije, pesticida, mineralnih đubriva, goveda, kućnog otpada itd. štetno je za larve ove vrste. Ostale ljudske ekonomske aktivnosti (uništavanje livada, urbanizacija, rekreacijska vožnja, otvoreni bunari itd.) takođe imaju negativan uticaj. Još jedan od faktora koji ugrožavaju ovu vrstu su unos alohtonih i grabljivih vrsta riba i rakova u staništa češnjarke. Zbog svega navedenog ova vrsta žabe je stavljena na apendiks II Bernske konvencije, a zaštićena je zakonom u velikom broju evropskih zemalja. Neke zemlje Evrope poput Švedske čak imaju i programe uzgoja i reintrodukcije obične češnjarke u oblasti iz kojih je nestala. Na teritoriji naše države obična češnjarka je proglašena za strogo zaštićenu vrstu.

Autor: Jelena Laković

Ne zadržavamo autorska prava na fotografije. Sve fotografije korišćene u ovom članku preuzete su sa interneta sa public licencom.