DPPS Logo DPPS Logo slika
Šilac

Šilac (Platyceps najadum)

Šilac (Platyceps najadum) je zmija iz porodice Colubridae. Ova vrsta je rasprostranjena od južne obale Hrvatske, preko Bosne i Hercegovine, južne Srbije, Crne Gore, Severne Makedonije, centralne i južne Bugarske, Albanije, Grčke (uključujući i ostrva Limnos, Lezbos, Hios, Kalimnos), Kipra i Turske (Trakija, zapadna, južna i istočna Anatolija), do jugoistoka, severa i zapada Sirije i Libana. Postoje nalazi ove vrste i na planini Kavkaz, a može se pronaći i na do 2200 metara nadmorske visine. Uglavnom naseljava suva ili kserofitna staništa. Može se naći na otvorenim delovima kamenitih polupustinja i vermutskih stepa i među kamenjem, na padinama prekrivenim rastinjem, šumama, u kserofilnom grmlju, borovim žbunjacima, hrastovim šumarcima i na granici šume. Može se naći i u otvorenim šumama, garigu, jarcima, vinogradima, baštama i na zidinama starih zgrada.

Šilac je zmija dugačka do 130 centimetara i to je jedna od najbržih zmija na našim prostorima. Ima vitko telo sa istaknutom glavom i krupnim očima i dugačak rep koji može činiti i trećinu dužine tela. U gornjoj vilici nema velikih otrovnih zuba i ova vrsta je neotrovna zmija, mada može da ujede i to najčešće u samoodbrani ukoliko je napadnuta i tada postaje agresivna. Leđne krljušti šilca su maslinastozelene boje na glavi i vratu, a braon boje na ostatku tela dok su trbušne krljušti svetlije. Na vratu postoje i krupne crne fleke, a ispred i iza oka ima dve male bele mrlje.

Hrani se manjim gušterima i skakavcima, a retko i sitnijim sisarima i svoj plen jede dok je još živ.

Parenje se odvija tokom aprila i maja nakon čega ženka polaže do 16 jaja iz kojih će se mladi izleći tokom juna.

U svom arealu rasprostranjenja je uglavnom ugrožen degradacijom staništa (na primer u Turskoj poljoprivredom), gubitkom staništa zbog intenzivnog širenja agrokulture i požarima. Često se može naći i zgažen pored puteva. Naveden je u apendiksu II Bernske konvencije, nalazi se u aneksu IV Direktive EU o staništima, a prisutan je i u mnogim zaštićenim područjima. U Srbiji je šilac proglašen za strogo zaštićenu vrstu.

Autor: Rada Baroš

Ne zadržavamo autorska prava na fotografije. Sve fotografije korišćene u ovom članku preuzete su sa interneta sa public licencom.