DPPS Logo DPPS Logo slika
Suva planina

Suva planina

Suva planina se nalazi u jugoistočnoj Srbiji i pripada karpatsko-balkanskoj grupi planina. Prostire se pravcem severozapad-jugoistok sa nadmorskim visinama od 250 m do 1.810 m. Suva planina je masiv sa izuzetnim oblicima kraškog reljefa, sedimentima različite starosti bogatih fosilima, jedinstvenom fitocenozom i šumskim ekosistemom, u okviru kojeg je zastupljeno oko 1200 biljnih vrsta što je i bio jedan od razloga da se Suva planina proglasi Specijalnim rezervatom prirode čija je površina 31860 ha. Najtipičniji oblici površinskih krapkih elemenata su vrtače koje su razvijene na zaravnjenim delovima krečnjaka, a na padinama ih nema ili se tu javljaju izuzetno retko. “Boginjavi kras” se može pronaći u određenim delovima Suve planine, a karakterišu ga vrtače koje su gusto raspoređene. Vrtače boginjavog krasa razbacane po čitavoj površini, ali se neke od njih javljaju u nizovima, duž raseda ili po dnu suvih dolina. Osim ovih kraških elemenata mogu se sresti i specifični oblici kraške erozije: prozorci, potkapine, šupljine i kaverne u stenama. Prozorci Kupina i Sveti Ilija kao i nekoliko potkapina u Jelašničkoj klisuri ističu se svojom lepotom i veličinom. Pošto je mahom sačinjena od krečnjaka Suva planina nema velike niti velik broj vodotokova.  Izvori i rečni tokovi su ograničeni na podnožje planine, dok na samom krečnjaku postoji samo jedan izdašniji izvor na 1260 metara nadmorske visine što je jedan od najviših izvora na krečnjaku u istočnoj Srbiji. Glavni vodeni tok je Nišava zajedno sa svojom pritokom Kutinskom rekom i one su praktično najznačajniji vodotoci ove planine.

Zbog svoje bogate flore i faune Suva planina je na listi IBA, IPA i PBA područja. Što se tiče flore specifičnost šumskog pojasa Suve planine je da je ona refugijum znatnog dela tercijarne flore koja je postojala pre ledenog doba na Zemljinoj kugli, u kojoj su bili zastupljeni predstavnici sadašnje tropske, suptropske, mediteranske i atlantske flore. Zahvaljujući klimatskim uslovima i specifičnostima klisura nekoliko tercijarnih vrsta je sačuvano na prostoru Suve planine kao relikti (Goodiera repens, Corallorhiza trifida i gospina papučica (Cipripedium calceolus) koja je u Srbiji pouzdano utvrđena samo u smrčevim šumama Suve planine). Što se tiče tipova stanita Suvom planinom dominiraju četinarske i listopadne šume, ali i pašnjaci na krečnjaku. Među reliktnim vrstama tercijara na Suvoj planini je moguće pronaći dve vrste ramondi Ramonda serbica i Ramonda nathaliae koje su ostatak suptropske flore Evrope i Mediterana i vrlo je verovatno da su afričkog porekla.

Faunu Suve planine koja je zaista bogata i raznovrsna čini preko 200 vrsta insekata, 10-ak predstavnika herpetofaune, 10-ak vrsta riba, preko 120 vrsta ptica i preko 20 vrsta sisara. Dve populacije leptira uskršnji leptir (Zerynthia polyxena) i  Parnassius mnemosyne su označene kao nacionalno značajne. Još neke od prisutnih vrsta leptira su: lastin repak (Papilio machaon), šafranovac (Colias croceus), žiličasti kupusar (Pieris napi)… Reke podnožja Suve planine bogate su autohtonim vrstama riba kao što su potočna pastrmka (Salmo trutta), krkuša (Gobio gobio), šaran (Cyprinus carpio), babuška (Carassius gibelio), bodorka (Rutilus rutilus)…  Zmije su zastupljene sa 4 vrste i to su smuk (Coluber longissimus), poskok (Vipera ammodytes), šarka (Vipera berus) i u vodama potoka i reka u slivu Suve planine belouška (Natrix natrix). Najznačajniji predstavnici faune ptica su bela kanja (Neophron percnopterus), sivi soko (Falco peregrinus), riđi mišar (Buteo rufinus), jastreb (Accipiter gentiles), planinski popić (Prunella collaris), bonelijev zviždak (Phylloscopus bonelli), puzgavac (Tichodroma muraria)… U Fauni sisara Suve planine posebno se ističu snežna voluharica (Chionomys nivalis), veliki sivi puh (Myohus glis), divlja mačka (Felis silvestris), a od posebnog značaja su i  Microtus subterraneus, slepo kuče (Spalax leucodon), šumski miš (Apodemus sylvaticus), Dryomys nitedula

Ne zadržavamo autorska prava na fotografije. Sve fotografije korišćene u ovom članku preuzete su sa interneta sa public licencom.