DPPS Logo DPPS Logo slika

Uvac

Podeli na:

Specijalni rezervat prirode Uvac je rezervat prirode I kategorije koji se nalazi na području jugozapadne Srbije. Obuhvata površinu od 7453 hektara i obuhvata delove teritorija opština Nova Varoš i Sjenica. Pod zaštitom je države od 1971. godine kao prirodno dobro od izuzetnog značaja. Tokom 1995. godine područje zaštite je značajno prošireno, za oko deset puta (2717 ha), da bi konačan oblik i veličinu dobilo 2006. godine. Budući da je ovo dobro od izuzetnog značaja, svaka aktivnost koja može narušiti ekosistem je strogo zabranjena. SRP Uvac predstavlja jedinstvenu morfološku celinu Starovlaške visije, koja je predstavljena kanjonskom dolinom reke Uvac. Ona je usekla uklještene meandre relativnih visina i do 100 metara. Rezervat se prostire između planine Zlatar na jugozapadu i planine Javor na severoistoku. U reljefu dominiraju kraški oblici koji su predstavljeni brojnim vrtačama, uvalama, jamama i pećinama. Najpoznatiji je Ušački pećinski sistem, sa 6185 metara dugim kanalima, a  ovde se nalazi i Ledena pećina. Obale same klisure krase šume omorike i breze te brojne livade i proplanci. Od preko 200 registrovanih taksona flore, 3 vrste su od međunarodnog značaja, 3 na Crvenoj listi flore, 25 vrsta je pod kontrolom sakupljanja i prometa, a preko 50 vrsta ima lekovita svojstva.

Prisustvo čiste vode vodotoka i akumulacija staništa su preko 20 vrsta riba, a njihovi pojedini delovi su i prirodna plodišta mladice (Hucho hucho), potočne pastrmke (Salmo trutta), zlatovčice (Salvelinus alpinus), smuđa (Sander lucioperca), klena (Squalius cephalus), skobalja (Chondrostoma nasus), potočne mrene (Barbus meridionalis)… Na obalama Zlatarskog jezera se nalazi najveće prirodno stanište beloglavog supa na celom Balkanu. Beloglavi sup (Gyps fulvus) je simbol kanjona reke Uvac. Pre dvadeset godina ova retka vrsta je bila pred izumiranjem. Tada je u kanjonu boravilo svega 7 jedinki beloglavog supa. Osnivanjem fonda za zaštitu beloglavog supa, omogućeno je postavljanje hranilišta. Beloglavi sup je lešinar, hrani se isključivo mesom uginulih životinja što ga čini velikim zaštitnikom ekosistema. Ove  prelepe ptice imaju jednog partnera za ceo život, a ženka leže samo jedno jaje godišnje. Beloglavi sup ima raspon krila od 2,7 metara i od davnina krasi grb Srbije. U planu je kolonizacija još dve vrste lešinara, kako bi se u potpunosti zatvorio lanac ishrane. Na područje rezervata u prethodnih nekoliko godina su se vratile još dve vrste orlova lešinara koje su nekada nastanjivale ovo područje. Reč je o crnom lešinaru (Aegypius monachus) i beloj kanji (Neophron percnopterus). Pored navedenih lešinara područje Uvca i okoline u prošlosti je naseljavao još jedan lešinar – orao bradan (Gypeatus barbatus), u uprava rezervata razmatra mogućnost da reintrodukuje ovu vrstu. Specijalni rezervat prirode Uvac je jedno od retkih gnezdilišta velikog ronca (Mergus merganser) na području Srbije, kao i područje gde je zabeležena najveća populacija ove retke vrste ptice na Balkanu. Područje rezervata naseljavaju i orao belorepan (Haliaeetus albicilla), suri orao (Aquila chrysaetos), orao mišar (Buteo buteo), orao zmijar (Circaetus gallicus), kao i brojne vrste jastrebova i sova, ali i drugih vrsta ptica. Pored velikog bogatstva ornitofaune, značajno je i prisustvo retkih i ugroženih vrsta sisara i druge faune poput vuka (Canis lupus), medveda (Ursus arctos), dilvje svinje (Sus scrofa), lisice (Vulpes vulpes), zečeva, jazavca (Meles meles), kuna…

Autor: Stefan Palalić