DPPS Logo DPPS Logo slika

Vlasina

Podeli na:

Vlasinska visoravan sa jezerom je jedinstveni planinski pejzaž koji se nalazi u jugoistočnoj Srbiji na teritoriji opštine Surdulica. Vlasinsko jezero oivičava zatalasana visoravan prošarana livadama, pašnjacima i šumama koje kriju raznovrstan biljni i životinjski svet, dok jezero nadvisuju planinski masivi , na čijim padinama teku bistri potoci i rečice sa šumovitim klisurama. Od planina koje okružuju jezero posebno se izdvajaju Čemernik i Varednik. Vlasinsko jezero, jedno od najvećih i najviših jezera u Srbiji, biser je jugoistočne Srbije. Nalazeći se na 1213 metara nadmorske visine i prostirući se na površini od 16 km² najveće je i najviše veštačko jezero u Srbiji. Na mestu gde se u prošlosti nalazila tresava, poznata kao Vlasinsko blato, sa ševarom, trskom i samo mestimičnim vodenim površinama i isticala reka Vlasina, nastalo je današnje jezero u kojem je negdašnja tresava ostala u vidu tresetnih ostrva. Jezero čija boja vode varira od od sivo plave pored obale do zatvoreno plave na sredini jezera, sa zelenim priobalnim površinama daje poseban koloritet vlasinskom pejzažu.

Danas šumska vegetacija najveću površinu zauzima u zapadnom delu visoravni, na Čemerniku, a veće površine pod šumama postoje i na Vardeniku. Na vertikalnom profilu visoravni bukova šuma zauzima pojas do 1500 metara nadmorske visine što predstavlja gornju granicu šume iznad koje se razvija pašnjačka i vegetacija patuljastih žbunova, koje predstavljaju trajni stadijum u singenezi. Osim planinske subalpske bukove šume na visoravni se razvijaju i drugi tipovi bukovih šuma. Po površini koju pokrivaju na Vlasinskoj visoravni, pored planinske bukove šume, značajem se ističu brezove šume, koje pripadaju asocijaciji Populus tremula-Betuletum pendula. Šumski pokrivač kraj rečnih tokova je samo fragmentalno razvijen i floristički nije dobro izražen. Kraj manjih planinskih potoka i pritoka Vlasinskog jezera razvija se vegetacija jova klase Alnetea glutinose, koja je predstavljena asocijacijom Salici pentardo-auritae. Kraj većih planinskih tokova i pored reke Vlasine postoje manji fragmenti vrbaka asocijacije Salicetum albo-fragilis, a pored nekih pritoka Vlasinskog jezera razvijaju se manje sastojine bele vrbe asocijacije Salicetum albo-triandrae. Iz sprata zeljastih biljaka može se kao zaseban izdvojiti sprat prizemnih biljaka tj. mahovina koji se odlikuje dominacijom vrsta Dicranum scoparium, Hylocomium splendens, Plagiochila aslendioides, Neckera complanata i Polytricchum formosum. U spratu mahovina značajno je i učešće nekih vrsta lišajeva kao što su Peltigera canina, Peltigera polydactyla, Cladonia fimbriata… Što se tiče biljaka koje se nalaze na Vlasini, a nalaze se pod zaštitom države su rosulja (Drosera rotundifolia), maljava breza (Betula pubescens), zlatna bukva (Fagetum moesiacae)…

Oblast Predela izuzetnih odlika Vlasina se odlikuje i nekim vrstama ptica i sisara koje su retke i zaštićene ne samo u ovoj oblasti već i na teritoriji cele države. Neke od retkih i zaštićenih ptica koje se ovde mogu naći su siva čaplja (Ardea cinerea), bela roda (Ciconia ciconia), obična travarka (Saxicola rubetra), čižak (Carduelis spinus), patka njorka (Aythya nyroca), poljska ševa (Alauda arvensis), orao krstaš (Aquila heliaca), prdavac (Crex crex), leganj (Caprimulgus europeus), leštarka (Bonasa bonasia), velika strnadica (Miliaria calandra)… Što se tiče retkih i zaštićenih sisara sa Vlasine tu ubrajamo evropsku vevericu (Sciurus vulgaris), riđu lisicu (Vulpes vulpes), vodenu voluharicu (Arvicola terrestris), vuka (Canis lupus), tekunicu (Citellus citellus), slepo kuče (Spalax leucodon), vidru (Lutra lutra)…

Autor: Stefan Palalić