DPPS Logo DPPS Logo slika
Vretenac (Balea perversa)

Vretenac (Balea perversa)

Vretenac (Balea perversa) je kopneni puž, plućni mekušac iz familije Clausiliidae. Široko je rasprostranjena vrsta u Evropi – istočno nastanjuje Ukrajinu i najzapadniji deo Rusije, na severu nastanjuje Britanska ostrva poput Velike Britanije i Irske, u Skandinaviji nastanjuje samo obalni pojas, a u zapadnoj Evropi areal vrste se pruža sve do Portugala. Balea perversa živi na mahovinama i na kori drveća, takođe se sreće i u blizini puteva, na zidovima i kamenim padinama, na stenama… a najčešće se može naći na do 2200 metara nadmorske visine.

Ljuštura (ili tzv. “puževa kućica”) zavija ulevo i svetlosmeđe je boje, a površina je često svilenkasto sjajna. Ljuštura ima 8-9 navoja i gusto je rebrasta. Širina ljušture je oko 2,5 milimetra, a visina  je do 1 centimetar i šiljasta je, dok je na vrhu više cilindrična. Otvor u zrelim ljušturama je gotovo uvek s jednim parijetalnim zubnim slojem. Nemaju klausilijum.

Hrani se mahovinama, algama, lišajevima i cijanobakterijama, a hrana je nekim vrstama ptica.

Razmnožava se ovoviviparno (ženka u sebi nosi oplođena jaja), a način oplodnje je samooplodnja koja preovlađuje čak i u laboratorijama kada se puževi drže u paru. Od avgusta do oktobra je period razmnožavanja i jajašca su prečnika oko 1,2 milimetra, a mladi se izlegu nakon 15 do 20 dana. Mogu dostići polnu zrelost nakon 3-4 meseca u povoljnim uslovima, a jedna odrasla jedinka može dati 10-20 mladih godišnje.

Brojnost ove vrste je u opadanju, a u velikoj meri ova vrsta nestaje iz gradova zbog prekomernog obnavljanja starih zgrada, zbog kiselih kiša, zagađenja vazduha kao i seče starih stabala. U zemljama poput Poljske i Nemačke ova vrsta je zaštićena. Što se tiče naše države u Srbiji je Balea perversa proglašen za strogo zaštićenu vrstu.

Autor: Jelena Laković