DPPS Logo DPPS Logo slika

Majka svih svetinja

Nakon izgubljene bitke protiv Vizantijske vojske, Stefan Nemanja odveden je u zatočeništvo u Konstantinopolj gde je trebao da provede ostatak svog života. U tamnici veliki župan dane je provodio moleći se za spasenje svoje. Svoje molitve posvetio je Bogorodici Dobrotvorki, Evergetidi kojoj se zavetovao da će nakon izbavljenja podići najlepši manastir. Prema predanju tako je nastala majka svih svetinja – manastir Studenica.

Završivši izgradnju manstira 1090. godine, Stefan Nemanja nije ni slutio da će baš ovaj manastir postati simbol stradanja i života Srpske carske loze Nemanjića. Smešten u centralnom delu države, 37 km od Kraljeva, manastir Studenica imao je idealan položaj u srednjovekovnoj Srbiji.

Gradnju samog manastira veliki župan Stefan Nemanja započinje gradeći velike bedeme, koji su od samog starta imali zadatak da štite manastir i bogatu manastirsku riznicu. Nakon podizanja velikih i čvrstih bedema župan se odlučuje da u sredini utvrđenja podigne crkvu posvećenu presvetoj Bogorodici Evergetidi. Ostatak manastirskog kompleksa odnosno trpezarija, konaci i radionice planski su građeni uz same bedeme kako ne bi ugrozili centralnu i glavnu ulogu crkve. Bogorodičina, ili crkva presvete Bogorodice Evergetide, jedna je od četiri crkve koje krase ovaj atraktivan kompleks. Pored nje manastirski kopleks čine jos 3 crkve i to crkva svetog Nikole u narodu poznatija kao Nikoljača, crkva Joakima i Ane poznatija još kao kraljeva crkva i crkva svetog Jovana. Sve četiri vredne su svake posete.

Bogorodičina crkva, kao glavna crkva manastirskog kompleksa, građena je mešavinom romanskog i vizantijskog stila koji su poslužili kao osnova za nastanak “raške škole”. Građena od belog mermera sa velikim brojem ukrasnih detalja u fasadi predstavlja pravu retkost u manastirskoj arhitekturi pravoslavlja. Skulpture u centralnom ulazu simbolično kroz mitološka bića i prikaz Bogorodice predstavljaju pobedu dobra nad zlom.

Unutrašnjost crkve freskopisana je u trinaestom veku u skladu sa kanonima pravoslavlja. Ono što posebno mami pažnju posetilaca jeste kompozicija “raspeća Hristovog” koja zauzima središnji deo zapadnog zida, a koja je se ubraja u najvrednije i najlepše freske srpskih manastira. Ono po čemu ona oduzima dah istoričara umetnosti ali i ostalih posetilaca jeste retka vizantijska plava boja koja je poslužila kao podloga ove kompozicije. O bogatstvu i značaju manastira za srednjovekovnu državu govori i činjenica da je prvi deo fresaka urađen u zlatu. Stradanjem i neprestanim obnavljanjem crkve, stradale su stare freske a na njihovom mestu nastajale nove. Danas unutrašnjost ove svetinje predstavlja spoj različitih stilova slikarstva. Od samog početka gradnje, ktitor crkve izabrao je ovo mesto kao mauzolej loze Nemanjića. Danas u crkvi počivaju mošti svetog Simeona odnosno ktitora Stefana Nemanje, njegove supruge Ane, njihovih sinova Stefana i Vukana, kao i unuka kralja Radoslava.

Naslednici Stefana Nemanje kao i ostali pripadnici dinastije nastavili su gradnju i ulaganje u manastirski kompleks. Prvi među njima bio je Kralj Milutin koji je ovde podigao crkvu svetog Joakima i Ane. Mala crkva smeštena je u neposrednoj blizini Bogorodičine crkve i zajedno sa njom zauzima središnju ulogu manastirskog kompleksa. Ovo je jedan od retkih hramova za koji postoji tačna godina gradnje zahvaljujući natpisu na njoj, a to je 1314. Treća ali i najstarija crkva ovog manastirskog kompleksa jeste crkva svetog Nikole. Ne zna se tačno kada je sagrađena ni ko joj je ktitor ali se predpostavlja da je neko od članova dinastije Nemanjića. Poslednja je crkva Svetog Jovana o kojoj se malo zna.

Arheolozi smatraju da je ovaj manastirski kompleks jedna od retkih zadužbina Nemanjića koja još uvek nije dovoljno istražena i predstavljena u svom pravom svetlu. Nedavna istraživanja ukazala su na postojanje ostataka kraljevske palate, za koju se predpostavlja da je bila namenjena članovima porodice kada su boravili u manastiru. Istraživanja se nastavljaju, a turistička ponuda manastira je sve raskošnija.

Ovu ponudu manastira kao i čitavog kraja upotpunjuju velika prirodna bogatstva, bogata riznica i isposnica svetog Save koje se nalazi u neposrednoj blizini. Manastir je od 1986. godine pod zaštitom UNESCO-a kao kulturno dobro od izuzetnog značaja. Ono što takođe treba da posetite kada ste u obilasku ove svetinje jeste i brvnara Predraga Ćirovića. Brvnara je posebna po tome što se nalazi na 1200 m nadmorske visine i Kragujevčaninu Pedragu je trebalo više godina da je smesti tu gde je i zamislio. Upravo zbog tog svog položaja brvnara je dobila naziv ”Orlovo gnezdo”. Njenu posebnost upotpunjava i činjenica da je u potpunosti pravljena od prirodnog materijala! U slučaju da želite da predahnete prilikom obilaska ovog dela Srbije, to možete da učinite u konačištu ”Vila”, u vili ”Selena” ili u domaćinstvu ”Selena” gde ćete doživeti pravi utisak etno turizma Srbije. Za najmlađe, oko 40 kilometara od manastira Studenica, u neposrednoj blizini Jošaničke banje, nalazi se i akva park ”Draguljica”.

Ako već niste, iskoristite svoj odmor da posetite majku svih svetinja, koja Vas čeka da Vam ispriča priču koja se ne zaboravlja.

 

Ne zadržavamo autorska prava na fotografije. Sve fotografije korišćene u ovom članku preuzete su sa interneta sa public licencom.